درس ۱۹ از ۲۰

نگاهی نزدیک‌تر به Diligence

عنوان اصلی: Diligence: a closer look

هدف یادگیری: عملیاتی‌کردن Diligence به سه زیرشایستگی: Creation Diligence، Transparency Diligence، Deployment Diligence.

مفاهیم کلیدی (verbatim از Dakan/Feller): - Creation Diligence: «اندیشمندی درباره‌ی اینکه از چه سامانه‌های AI استفاده می‌کنیم و چگونه با آنها تعامل می‌کنیم.» - Transparency Diligence: «صداقت درباره‌ی نقش AI در کار ما با همه‌ی کسانی که باید بدانند.» - Deployment Diligence: «پذیرش مسئولیت برای راستی‌آزمایی و ضمانت خروجی‌هایی که استفاده یا منتشر می‌کنیم.»

Diligence یعنی «پذیرش مسئولیت تعاملات ما با AI.» context های متفاوت (شخصی، آکادمیک، حرفه‌ای) انتظارات متفاوتی برای افشاگری و راستی‌آزمایی دارند، و Diligence همان شایستگی است که context را به تعهد نگاشت می‌کند.

Creation Diligence انتخاب‌های بالادستی است: کدام provider، کدام model، چه جریان داده‌ای. آیا از مدلی استفاده می‌کنید که terms of service آن، use case شما را اجازه می‌دهد؟ آیا داده‌ی حساس را به طرف ثالث می‌فرستید؟ آیا ابزاری را انتخاب کرده‌اید که ارزش‌هایش به‌طور کلی با شما هم‌راستاست؟ اینها مسئولیت‌های پیش از واقعه هستند.

Transparency Diligence افشاگری است: گفتن به خوانندگان، همکاران، اساتید، کارفرمایان و مشتریان که AI درگیر بوده، به‌نسبت میزانی که نتیجه را شکل داده است. مرجع Dakan/Feller یک «Diligence Statement» نمونه را به‌صورت verbatim ارائه می‌دهد:

در ساخت این ارائه، ما از Claude Sonnet 3.7 برای کمک در ایجاد و پالایش متن استفاده کردیم. تایید می‌کنیم همه‌ی محتوای تولیدشده توسط AI از بررسی و گزینش دقیق گذشته است. ارائه‌ی نهایی به‌درستی فهم، تخصص و پیام‌های مورد نظر ما را بازتاب می‌دهد. در حالی که سامانه‌های AI در فرایند خلاقانه نقش ابزاری داشتند، ما مسئولیت کامل محتوا، دقت آن و ارائه‌اش را بر عهده داریم.

Deployment Diligence مالکیت است: وقتی چیزی را که AI به تولیدش کمک کرده منتشر یا تحویل می‌دهید، شما برای آن ضمانت می‌دهید. شما ارجاعات را راستی‌آزمایی کرده‌اید. شما پشت نتیجه‌گیری‌ها ایستاده‌اید. اگر اشتباه باشد، شما اشتباه کرده‌اید — نه «AI اشتباه کرد».

مثال عملی (verbatim از Dakan/Feller)

دو سناریو در deck دوره مقایسه می‌شود:

  • Nightmare: «من تکلیف را در یک ابزار AI رایگان چسباندم و سپس خروجی را به‌عنوان کار خودم بدون بررسی یا ارجاع تحویل دادم.»
  • Dream: «من یک پیش‌نویس نوشتم، با یک AI به‌دقت انتخاب‌شده به‌عنوان ویراستار گفت‌وگو کردم تا صدا و دیدگاه خودم را برجسته کنم، بهترین پیشنهادهایش را پذیرفتم، و مقاله را همراه با تاملی متفکرانه درباره‌ی تعاملم با AI تحویل دادم.»

نسخه‌ی Dream هر چهار D را به کار می‌گیرد؛ Nightmare هیچ‌کدام را.

اشتباهات رایج

  • «من از AI ارجاع دادم، پس کارم تمام است.» citation فقط یک تکه از Transparency Diligence است؛ Creation و Deployment هم مهم‌اند.
  • «Diligence یک مسئله‌ی حقوقی/compliance است، نه یک شایستگی.» هر دو هست.